NerfwerkMateriaal, verbinding & bewaringContact
Leeswijzer
01

Hout lezen

Wat de tekening van hout vertelt

De strepen en ringen in hout hangen samen met groei en kijkrichting. Een plank laat maar een deel van die structuur zien.

Een houten Japanse schaaf ligt tussen lichte houtkrullen.
Japanse handschaaf met houtkrullen uit het atelier van Teresa Audet, maart 2020.Terasaface · CC BY-SA 4.0 · Uitsnede en WebP-weergave.
01

Een materiaal dat eerst een boom was

Hout heeft een georganiseerde celstructuur. Veel cellen lopen in de lengterichting van de stam; daarnaast bestaan stralen die in de richting van het merg naar de bast lopen. In de levende boom vervullen die systemen onder meer transport-, opslag- en ondersteunende functies. De structuur blijft aanwezig wanneer het hout een plank wordt. Dat helpt verklaren waarom de richting van hout zoveel aandacht krijgt. Ook groeiringen horen bij die opbouw. Hun zichtbaarheid verschilt tussen houtsoorten en groeiomstandigheden. Het vertrouwde beeld van duidelijk afgebakende jaarringen beschrijft dus niet ieder stuk hout even goed.

Bronnen bij dit onderdeel: US Forest Products Laboratory — structuur en functie van hout

02

Drie gezichtspunten op dezelfde structuur

Op het kopse vlak kijk je dwars op de lengterichting van de stam. Een radiaal vlak loopt in de lengte en in de richting van merg naar bast. Een tangentiaal vlak loopt eveneens in de lengte, maar raakt als het ware aan de groeiringen. Elk aanzicht toont andere aspecten van dezelfde ruimtelijke structuur. Daarom kunnen planken uit dezelfde boom er verschillend uitzien. Wie hout wil bekijken, heeft meer aan verschillende zichtvlakken dan aan uitsluitend de brede voorkant. De kopse kant helpt om de ligging van groeiringen te begrijpen; het langsvlak laat andere lijnen en patronen van het materiaal zien.

Bronnen bij dit onderdeel: US Forest Products Laboratory — structuur en functie van hout

03

Van kijken naar jaarringonderzoek

Dendrochronologie onderzoekt patronen van wisselende jaarringbreedten. Volgens de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed kan dit onderzoek informatie opleveren over de datering van hout, het groeigebied en de omstandigheden waarin een boom groeide. Daarmee worden balken, voorwerpen en archeologische vondsten ook historische bronnen. Het gaat daarbij om onderzocht en geïnterpreteerd materiaal, niet alleen om het tellen van zichtbare lijntjes op een meubel. Onderzoeksrapporten en meetreeksen maken de redenering controleerbaar en bruikbaar voor vervolgonderzoek. Voor een geïnteresseerde kijker is dat een mooie vervolgstap: een patroon kan aantrekkelijk zijn, maar bevat mogelijk ook informatie over een vroegere boom en de wereld waarin die groeide.

Bronnen bij dit onderdeel: RCE — dendrochronologische gegevens · RCE — betekenis van jaarringpatronen

Bronnen en afbakening

Deze uitleg is gebaseerd op de onderstaande primaire bronnen. De controledatum beschrijft de gebruikte versie; publicaties en voorschriften kunnen later veranderen.

Een passage laten corrigeren? Bekijk de werkwijze voor correcties.